HarvestQuick

กากกาแฟใช้กับผักได้แค่ไหน ใส่ตรงๆ หรือหมักก่อนดีกว่า

กากกาแฟใช้กับผักได้แค่ไหน ใส่ตรงๆ หรือหมักก่อนดีกว่า
ที่มา: Wikimedia Commons

ร้านกาแฟหน้าปากซอยบางร้านเอากากกาแฟใส่ถุงวางไว้หน้าร้าน ติดป้ายเล็กๆ ว่าให้คนปลูกต้นไม้หยิบไปใช้ได้ฟรี ถุงพวกนี้หมดเร็วเสมอ เพราะคนปลูกผักได้ยินมาว่ากากกาแฟเป็นของดีสำหรับดิน คนที่ชงกาแฟเองที่บ้านก็มีกากเหลือทุกเช้าเหมือนกัน โดยเฉพาะช่วงที่ยังไล่ลองระดับคั่วจนเจอรสที่ถูกปากตัวเอง เมล็ดหลายแบบที่ลองชงก็กลายเป็นกากหลายถุงรอการใช้งาน

คำถามคือ กากกาแฟช่วยผักได้จริงแค่ไหน และควรใช้แบบไหน ด้านล่างแยกความเชื่อที่ได้ยินกันบ่อยออกมาทีละข้อ แล้ววางสิ่งที่ใกล้ความจริงไว้ข้างกัน

ความเชื่อ: กากกาแฟคือปุ๋ยชั้นดี โรยโคนต้นได้เลย

กากกาแฟเป็นอินทรียวัตถุที่มีธาตุอาหารอยู่บ้าง แต่ไม่ใช่ปุ๋ยครบสูตร มันช่วยเพิ่มเนื้ออินทรีย์ให้ดินได้เมื่อย่อยสลายแล้ว และในกองปุ๋ยหมักจะทำหน้าที่คล้ายเศษผักสด คือเป็นวัสดุฝั่งที่มีไนโตรเจน ช่วยให้กองหมักทำงาน

แต่ถ้าหวังให้ผักโตเร็วขึ้นทันตาเพราะโรยกากกาแฟอย่างเดียว ส่วนใหญ่จะผิดหวัง ผักยังต้องการธาตุอาหารอื่นอีกหลายตัวที่กากกาแฟให้ได้ไม่พอ ถ้าอยากเข้าใจว่าวัสดุอินทรีย์ต่างจากปุ๋ยสำเร็จรูปตรงไหน ลองอ่านข้อเปรียบเทียบระหว่างปุ๋ยจากธรรมชาติกับปุ๋ยเคมีประกอบ

ความเชื่อ: ยิ่งโรยหนา ดินยิ่งดี

กากกาแฟที่โรยหนาจะจับตัวเป็นแผ่นแน่น น้ำซึมผ่านยาก กากกาแฟละเอียดมาก พอเปียกแล้วแห้งสลับกันหลายรอบ ผิวหน้าจะอัดเป็นแผ่นคล้ายเปลือก รดน้ำลงไปแล้วน้ำไหลออกข้างกระถางแทนที่จะซึมลงไปถึงราก ใต้แผ่นนั้นก็อับชื้น อากาศเข้าไม่ถึง

กากสดที่ยังเปียกยังขึ้นราสีขาวหรือสีเขียวได้ง่าย โดยเฉพาะถ้ากองไว้ในที่ร่ม ราแบบนี้ส่วนใหญ่ไม่ได้ทำร้ายผักโดยตรง แต่บอกว่ากากถูกใช้หนาเกินไปและชื้นเกินไป

ความเชื่อ: กากกาแฟทำให้ดินเปรี้ยว ต้องระวังทุกครั้ง

กากที่ผ่านการชงแล้วไม่ได้เป็นกรดจัดอย่างที่เชื่อกัน ความเปรี้ยวส่วนใหญ่ของกาแฟละลายไปอยู่ในน้ำกาแฟแล้ว กากที่เหลือจึงมักไม่ได้เปลี่ยนค่าความเป็นกรดด่างของดินอย่างเห็นได้ชัด

ความเชื่อนี้มีอีกด้านด้วย คือบางคนตั้งใจโรยกากกาแฟเพื่อทำให้ดินเป็นกรดสำหรับพืชที่ชอบดินเปรี้ยว ซึ่งก็ไม่ควรหวังผลแบบนั้นเช่นกัน ถ้าดินมีปัญหาเรื่องกรดด่างจริง การส่งตัวอย่างดินไปตรวจหรือปรึกษาสำนักงานเกษตรใกล้บ้านจะได้คำตอบที่แม่นกว่า

ความเชื่อ: โรยรอบต้นแล้วหอยทากไม่กล้าเข้า

ผลที่คนเล่าต่อกันมาไม่ค่อยสม่ำเสมอ จึงไม่ควรพึ่งเป็นวิธีหลัก บางบ้านบอกว่าได้ผล บางบ้านบอกว่าหอยทากคลานผ่านไปเฉยๆ อาจขึ้นกับความหนา ความชื้นของกาก และจำนวนหอยทากในพื้นที่ด้วย

ถ้าอยากลอง ทำได้ไม่เสียหายอะไรมาก แต่ควรใช้ร่วมกับวิธีอื่นที่ได้ผลชัดกว่า เช่น เก็บหอยทากด้วยมือตอนหัวค่ำหลังฝนตก และไม่ปล่อยให้มีเศษใบไม้กองชื้นติดโคนกระถาง เคล็ดลับประเภทนี้มีให้เห็นในโซเชียลอีกมาก วิธีแยกว่าเรื่องไหนน่าลองหรือควรระวัง อ่านได้จากบทที่ไล่ตรวจเคล็ดลับปลูกผักที่แชร์ต่อกันในออนไลน์

ความเชื่อ: ผสมกากกาแฟตอนหว่านเมล็ด ผักจะงอกไวขึ้น

กากสดปริมาณมากใกล้เมล็ดหรือต้นกล้าอาจทำให้ต้นอ่อนโตช้าลง ในกากกาแฟยังมีสารบางอย่างหลงเหลืออยู่ เมล็ดที่เพิ่งงอกและต้นกล้าที่รากยังน้อยไวต่อสิ่งเหล่านี้มากกว่าต้นที่โตแล้ว

ช่วงเพาะเมล็ดและย้ายกล้า ใช้ดินเพาะหรือปุ๋ยหมักที่ย่อยสลายดีแล้วจะปลอดภัยกว่า เก็บกากกาแฟไว้ใช้ทีหลังเมื่อต้นตั้งตัวได้ หรือผ่านการหมักมาก่อน

ลงถังหมักหรือโรยหน้าดิน ดูจากกากในมือ

ทางที่ปลอดภัยและได้ประโยชน์มากที่สุดคือเอากากกาแฟไปหมักก่อน ผสมกับใบไม้แห้งหรือกระดาษลังฉีกเพื่อให้กองไม่แฉะ ถ้ายังไม่มีที่หมัก ลองดูวิธีตั้งถังหมักเศษอาหารให้ไม่ส่งกลิ่นและไม่มีแมลงวันตอม กากกาแฟเข้ากับถังแบบนี้ได้ดี และไส้เดือนในกองหมักก็ชอบกินด้วย

ก่อนตัดสินใจ ลองหยิบกากในมือขึ้นมาดูสองสามอย่าง ถ้ากากยังเปียก จับตัวเป็นก้อน มีกลิ่นเปรี้ยวหรือขึ้นรา หรือมีปริมาณมากเกินกว่าจะโรยบางๆ ได้ ให้ลงถังหมัก ถ้ากากผึ่งจนแห้ง ร่วน มีไม่มาก และผักในกระถางโตตั้งตัวแล้ว โรยบางๆ ผสมกับใบไม้แห้งหรือเกลี่ยคลุกกับหน้าดินได้ ส่วนกากที่ได้จากร้านกาแฟ ควรเปิดถุงดูก่อนทุกครั้ง หยิบหลอด ฝาแก้ว หรือแก้วพลาสติกที่ปนมาออกให้หมด