HarvestQuick

ถังหมักเศษอาหารมุมหลังบ้าน ทำอย่างไรไม่ให้เหม็นและไม่มีแมลงวัน

ถังหมักเศษอาหารมุมหลังบ้าน ทำอย่างไรไม่ให้เหม็นและไม่มีแมลงวัน
ที่มา: Wikimedia Commons

คนที่หมักปุ๋ยมานานพอจะรู้ว่า กองที่ส่งกลิ่นแรงจนเพื่อนบ้านต้องหันมามอง แทบทุกครั้งเป็นกองที่เปียกเกินและขาดของแห้ง ไม่ใช่เพราะเศษอาหารเน่าเสียผิดปกติ เมื่อมองแบบนี้ ปัญหาถังหมักที่ดูน่าหนักใจก็เหลือแค่เรื่องการจัดสมดุลของที่ใส่ลงไป ซึ่งแก้ได้ด้วยมือเราเอง

ปัญหาที่ทำให้หลายบ้านเลิกหมักกลางทาง

ภาพที่เกิดขึ้นบ่อยมีอยู่สามแบบ แบบแรกคือกลิ่นเปรี้ยวฉุนหรือกลิ่นเหมือนไข่เน่าลอยออกมาทุกครั้งที่เปิดฝา แบบที่สองคือแมลงวันตัวเล็กๆ บินขึ้นเป็นฝูง บางครั้งมีหนอนสีขาวไต่อยู่ตามขอบถัง แบบที่สามคือก้นถังกลายเป็นโคลนเหนียว มีน้ำสีน้ำตาลเข้มขังอยู่ ทั้งสามอาการมักมาพร้อมกัน และทำให้หลายคนสรุปว่าการหมักปุ๋ยไม่เหมาะกับบ้านในเมือง ทั้งที่จริงเป็นแค่สัญญาณว่ากองกำลังขาดอะไรบางอย่าง

อีกเรื่องที่ทำให้ท้อคือ ถังมักถูกวางไว้ใกล้ประตูครัวเพื่อความสะดวก กลิ่นจึงเข้าบ้านง่าย ขณะที่มุมเล็กๆ หลังบ้านซึ่งไม่ค่อยมีใครเดินผ่านกลับเป็นที่ตั้งที่ดีกว่า ทั้งมีร่มเงาและห่างจากหน้าต่าง ฟังดูคล้ายการออกไปค้นหามุมเที่ยวเงียบๆ ที่ยังไม่ค่อยมีใครรู้จัก เพียงแต่คราวนี้อยู่ในรั้วบ้านตัวเอง มุมแบบนี้มีอยู่แทบทุกบ้าน แค่เรายังไม่ได้ใช้มัน

ทำไมกองหมักถึงเหม็น แฉะ และเรียกแมลง

กองปุ๋ยหมักที่ดีอาศัยจุลินทรีย์ที่ต้องใช้อากาศในการย่อย จุลินทรีย์กลุ่มนี้ทำงานแล้วให้กลิ่นคล้ายดินป่าหลังฝนตก แต่เมื่อกองเปียกจนน้ำอุดช่องว่างระหว่างเศษวัสดุ อากาศเข้าไม่ถึง จุลินทรีย์อีกกลุ่มที่ไม่ต้องใช้อากาศจะเข้ามาทำงานแทน และกลุ่มนี้เองที่ปล่อยกลิ่นเหม็นเน่าออกมา

เศษอาหารจากครัว เช่น เปลือกผลไม้ ผักที่เหี่ยว เศษข้าว มีน้ำเป็นส่วนประกอบมาก คนหมักปุ๋ยเรียกของกลุ่มนี้ว่า “ของสด” หรือ “ของเขียว” ส่วนใบไม้แห้ง กระดาษลังฉีก ฟาง ขี้เลื่อย เรียกว่า “ของแห้ง” หรือ “ของสีน้ำตาล” ของแห้งช่วยซับน้ำส่วนเกินและเปิดช่องให้อากาศไหลผ่าน ถ้าใส่แต่เศษอาหารทุกวันโดยไม่เติมของแห้ง กองจะแน่นและแฉะลงเรื่อยๆ จนเข้าสู่วงจรกลิ่นเหม็นแบบที่เล่าไว้

ส่วนแมลงวันนั้นถูกดึงดูดด้วยกลิ่นของอาหารที่ยังไม่ถูกย่อยและวางเปิดอยู่บนผิวกอง เศษผลไม้สุกงอมที่ทิ้งไว้บนสุดคือจุดวางไข่ชั้นดี ถ้าผิวหน้ามีชั้นของแห้งหรือดินกลบอยู่ แมลงจะหาอาหารไม่เจอและไม่สนใจถังนั้นมากนัก

เรื่องนี้ต่างจากการซื้อปุ๋ยสำเร็จรูปมาใช้ตรงที่เราต้องดูแลกระบวนการเอง ใครอยากเข้าใจว่าปุ๋ยหมักวางตัวอยู่ตรงไหนเมื่อเทียบกับปุ๋ยชนิดอื่น อ่านเพิ่มได้ที่เปรียบเทียบข้อดีของปุ๋ยจากธรรมชาติกับปุ๋ยสังเคราะห์

ลองปรับแบบนี้ ทีละข้อ

ไม่จำเป็นต้องทำทุกข้อในวันเดียว เริ่มจากข้อที่ตรงกับอาการของถังเราก่อน แล้วสังเกตผลสักสัปดาห์

เมื่อได้ปุ๋ยหมักที่ย่อยดีแล้ว เนื้อจะร่วน สีเข้ม กลิ่นเหมือนดิน นำไปผสมดินปลูกหรือโรยรอบโคนผักได้ ส่วนเศษกิ่งใบที่ยังย่อยไม่หมดก็ไม่ต้องทิ้ง เอาไปใช้คลุมโคนต้นต่อได้ ซึ่งเชื่อมกับเรื่องการปูวัสดุคลุมดินรอบโคนผักเพื่อเก็บความชื้น

ถ้าลองปรับแล้วกลิ่นยังไม่หาย ให้ย้อนดูว่ามีอะไรที่ไม่ควรใส่หลุดลงไปหรือเปล่า เพราะของบางอย่างต่อให้จัดสมดุลดีแค่ไหนก็ยังเป็นต้นเหตุของกลิ่นและสัตว์รบกวน

เศษอาหารที่ไม่ควรลงถังหมักในบ้านเลย ได้แก่ เนื้อสัตว์ กระดูก ก้างปลา อาหารทะเล ผลิตภัณฑ์นม ไขมันและน้ำมันจากการทอด อาหารที่ปรุงรสจัดหรือมีกะทิ รวมถึงอุจจาระสัตว์เลี้ยง ของกลุ่มนี้ย่อยช้า เหม็นแรง เรียกทั้งแมลงวัน หนู และสุนัขจรจัด และบางชนิดอาจมีเชื้อโรคปนอยู่ ซึ่งถังหมักขนาดเล็กหลังบ้านมักไม่ร้อนพอจะกำจัดได้ แยกทิ้งไปกับขยะทั่วไปตามระบบของท้องถิ่นจะปลอดภัยกว่า