HarvestQuick

รองน้ำฝนไว้รดผัก ตั้งถังอย่างไรให้สะอาดและไม่กลายเป็นแหล่งยุง

รองน้ำฝนไว้รดผัก ตั้งถังอย่างไรให้สะอาดและไม่กลายเป็นแหล่งยุง
ที่มา: Wikimedia Commons

ฝนเทลงมาทั้งบ่าย น้ำไหลจากรางหลังคาลงท่อ แล้วพุ่งออกปลายท่อกระแทกพื้นเสียงดังซ่า ไหลลงท่อระบายน้ำหน้าบ้านไปหมด อีกไม่กี่เดือนต่อมา ในหน้าแล้งที่ดินแตกระแหง เจ้าของบ้านคนเดียวกันต้องเปิดก๊อกรดผักทุกเช้าทุกเย็น น้ำฝนที่เคยไหลผ่านไปเฉยๆ ถ้าเก็บไว้ได้บางส่วน ก็ช่วยแบ่งเบางานรดน้ำได้อีกหลายวัน

น้ำฝนไม่มีคลอรีน ต้นผักส่วนใหญ่ใช้ได้ดี แต่ถังที่ตั้งไม่ดีจะกลายเป็นบ่อเลี้ยงลูกน้ำยุงลายได้ภายในไม่กี่วัน ขั้นตอนด้านล่างจึงเน้นทั้งความสะอาดและการกันยุงไปพร้อมกัน

ตั้งถังรองน้ำฝนทีละขั้น

  1. เลือกจุดที่ปลายท่อรางน้ำลงพอดี พื้นต้องเรียบและรับน้ำหนักได้ เพราะถังที่มีน้ำเต็มหนักมาก ควรยกถังขึ้นบนฐานให้สูงจากพื้นพอสอดบัวรดน้ำหรือถังเล็กไว้ใต้ก๊อกได้
  2. ใช้ถังที่มีฝาปิดสนิท ฝาคือด่านแรกกันยุง กันใบไม้ และกันเด็กหรือสัตว์เลี้ยงพลัดตก ถ้าใช้ถังเก่า ให้ล้างให้สะอาดและแน่ใจว่าไม่เคยใส่สารเคมีหรือน้ำมันมาก่อน
  3. ปิดช่องน้ำเข้าด้วยตาข่ายละเอียด เจาะฝาให้ท่อรางน้ำลงตรงจุดเดียว แล้วคลุมช่องนั้นด้วยตาข่ายมุ้งลวดหรือผ้ามุ้งที่ยุงลอดไม่ได้ ตาข่ายนี้ยังกรองใบไม้และเศษหยากไย่จากหลังคาได้ด้วย
  4. ทิ้งน้ำฝนช่วงแรกของแต่ละครั้ง น้ำที่ไหลลงมาตอนฝนเริ่มตกจะพาฝุ่น มูลนก และเศษใบไม้จากหลังคามาด้วย ทำท่อแยกเล็กๆ ให้น้ำช่วงแรกไหลทิ้งก่อน หรือเปิดฝาให้ฝนล้างหลังคาสักพักแล้วค่อยปล่อยลงถัง
  5. ทำทางน้ำล้นไว้ เมื่อถังเต็ม น้ำต้องมีทางออกที่ไม่ไหลย้อนเข้าบ้านหรือกัดเซาะฐานถัง ต่อท่อน้ำล้นออกไปทางรางระบายน้ำ และปิดปลายท่อด้วยตาข่ายเช่นกัน
  6. ติดก๊อกที่ด้านล่างของถัง จะได้รองน้ำใส่บัวหรือต่อสายยางสั้นๆ ไปรดโคนต้นได้ บางบ้านใช้ปั๊มน้ำขนาดเล็กแบบชาร์จไฟช่วยดึงน้ำไปตามสายยาง ถ้าใช้แบบนั้น ควรรู้จักการดูแลแบตเตอรี่ของปั๊มไร้สายและเครื่องมือชาร์จไฟไว้ด้วย เพราะใช้งานใกล้น้ำตลอด
  7. ล้างถังเป็นระยะ ตะกอนจะสะสมที่ก้นถังเรื่อยๆ ช่วงปลายหน้าแล้งที่ถังใกล้หมด เป็นจังหวะดีที่จะขัดล้างก้นถังและตาข่ายก่อนฝนแรกมา

เรื่องที่มักพลาดจนถังกลายเป็นปัญหา

ฝาเปิดแง้มไว้ หรือตาข่ายขาดโดยไม่รู้ตัว แค่ช่องเล็กๆ ยุงก็เข้าไปวางไข่ได้แล้ว ให้เปิดฝาส่องดูน้ำอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง ถ้าเห็นตัวเล็กๆ ดิ้นไปมาใต้ผิวน้ำ แสดงว่ามีลูกน้ำ ให้ใช้น้ำรดต้นไม้ให้หมดแล้วล้างถัง จากนั้นตรวจหาช่องที่รั่ว อย่าลืมจานรองกระถางและภาชนะเล็กรอบๆ ถังที่น้ำขังด้วย

เอาน้ำฝนไปดื่มหรือทำอาหาร น้ำในถังแบบนี้มีไว้รดต้นไม้และล้างของเท่านั้น ไม่ผ่านการกรองหรือฆ่าเชื้อ ไม่ควรดื่ม

รองน้ำจากหลังคาที่ไม่แน่ใจเรื่องวัสดุ หลังคาที่เก่าผุ สีลอกล่อน หรือไม่รู้ว่าทำจากอะไร อาจพาสิ่งปนเปื้อนลงมากับน้ำ ถ้าไม่แน่ใจ ให้ใช้น้ำนั้นรดไม้ประดับหรือรดที่ดิน ไม่ฉีดลงบนใบผักที่จะเด็ดกินสด

รดใบแทนรดดิน น้ำฝนจากถังอาจมีตะกอนเล็กน้อย รดที่โคนต้นจะดีกว่า ส่วนเวลาที่เหมาะกับการรด ดูได้จากบทเทียบผลของการรดน้ำแต่ละช่วงเวลา ถ้าอยากต่อถังเข้ากับสายน้ำหยดให้ไหลเอง ลองดูการวางสายน้ำหยดและตัวตั้งเวลาในแปลงขนาดย่อม แต่ต้องรู้ว่าแรงดันจากถังน้ำฝนต่ำกว่าน้ำประปามาก

ตั้งถังไว้ในจุดที่น้ำท่วมถึง บ้านในที่ลุ่ม น้ำท่วมอาจไหลเข้าถังทางฝาหรือก๊อก ทำให้น้ำที่เก็บไว้ใช้ต่อไม่ได้ เรื่องการเตรียมสวนรับน้ำท่วมอยู่ในแนวทางยกแปลงผักหนีน้ำและฟื้นสวนหลังน้ำลด

ถ้าจะตั้งถังในพื้นที่ส่วนกลางของหมู่บ้านหรือคอนโด ควรเช็กข้อกำหนดกับนิติบุคคลก่อน บางแห่งมีกติกาเรื่องการต่อเติม รางน้ำ และน้ำหนักบนพื้นที่ส่วนรวม