HarvestQuick

ปลูกผักบนดาดฟ้าที่ลมแรง ทำแนวกันลมและยึดกระถางไม่ให้ล้ม

ปลูกผักบนดาดฟ้าที่ลมแรง ทำแนวกันลมและยึดกระถางไม่ให้ล้ม
ที่มา: Wikimedia Commons

บ่ายวันหนึ่งที่ลมกระโชกมาไม่ทันตั้งตัว เสียงกระถางพลาสติกใบหนึ่งล้มลงแล้วกลิ้งไปตามพื้นปูน ก่อนจะกระแทกขอบดาดฟ้าดังโครม ดินกระจายเป็นทาง ต้นพริกที่เพิ่งออกดอกหักครึ่ง เหตุการณ์แบบนี้เกิดขึ้นได้กับทุกคนที่ทำสวนบนที่สูง เพราะลมบนดาดฟ้าไม่มีอะไรขวาง ต่างจากลมที่ระดับพื้นดินซึ่งมีบ้าน ต้นไม้ และรั้วช่วยชะลอ

ลมแรงทำร้ายผักได้หลายทาง กระถางล้ม ต้นหัก ใบฉีก และที่มองข้ามบ่อยคือดินแห้งเร็วกว่าปกติมาก เพราะลมพาความชื้นออกไปตลอดเวลา การปลูกผักบนดาดฟ้าจึงต้องคิดเรื่องลมตั้งแต่ก่อนวางกระถางใบแรก

ทำแบบนี้

เลือกกระถางทรงเตี้ยฐานกว้าง กระถางทรงสูงฐานแคบมีจุดศูนย์ถ่วงสูง ล้มง่ายเมื่อโดนลมด้านข้าง ส่วนกระถางหรือกระบะที่เตี้ยและกว้างนั่งติดพื้นได้มั่นคงกว่า ถ้ามีแต่กระถางทรงสูง ให้วางหินหรือเศษอิฐที่ก้นกระถางก่อนเติมดิน เพื่อถ่วงน้ำหนักด้านล่าง

วางชิดกำแพงด้านที่บังลม สังเกตก่อนว่าลมแรงมักพัดมาจากทิศไหนในแต่ละฤดู แล้ววางกระถางไว้ฝั่งในของกำแพง ห้องเก็บของ หรือแท็งก์น้ำที่บังลมได้ ต้องคำนวณไปพร้อมกันว่าตำแหน่งนั้นยังได้แดดพอหรือไม่ ลองทบทวนเรื่องการดูทิศแดดก่อนวางกระถางผัก

รวมกระถางเป็นกลุ่ม กระถางที่ตั้งชิดกันเป็นกลุ่มช่วยบังลมให้กันเอง ใบผักไม่สะบัดแรงเท่ากระถางที่ตั้งเดี่ยวๆ และยังช่วยให้ความชื้นรอบกลุ่มสูงขึ้นเล็กน้อย วางต้นที่เตี้ยและแข็งแรงไว้ด้านนอก ต้นที่บอบบางไว้ด้านใน

ทำแนวกันลมที่ให้ลมผ่านได้บางส่วน ตาข่ายกรองแสงหรือตาข่ายกันลมที่มีรูให้ลมลอด ดีกว่าแผ่นทึบ เพราะแผ่นทึบทำให้ลมพุ่งข้ามแล้วม้วนตัวลงมาปั่นป่วนด้านหลัง แต่ตาข่ายช่วยลดแรงลมลงอย่างนุ่มนวล ยึดตาข่ายกับโครงที่แข็งแรงและผูกทุกมุม ไม่ปล่อยให้สะบัด

ผูกค้างให้แน่นและยึดกับของที่มั่นคง ค้างสำหรับผักเลื้อยต้องฝังขาลึกในกระบะหรือผูกยึดกับราวหรือโครงสร้างที่แน่นหนา ใช้เชือกหรือที่รัดที่ไม่บาดต้นผูกลำต้นกับค้างเป็นระยะ

คลุมหน้าดินและเพิ่มความถี่ในการเช็กความชื้น วัสดุคลุมช่วยลดการระเหย แต่ต้องเป็นของที่ไม่ปลิวง่าย เช่น เศษไม้สับหรือฟางที่กดให้แน่น บ้านริมทะเลที่ลมพาความเค็มมาด้วย มีปัญหาเพิ่มอีกชั้น ดูเรื่องการปลูกผักรับลมเค็มในบ้านใกล้ทะเลประกอบ

อย่าทำแบบนี้

อย่าวางของบนขอบหรือแขวนนอกราว กระถาง ชั้นวาง และอุปกรณ์ทุกชิ้นที่อยู่บนขอบดาดฟ้าหรือห้อยออกนอกราว อาจถูกลมพัดตกลงไปโดนคนหรือรถด้านล่าง ซึ่งเป็นอันตรายร้ายแรงกว่าความเสียหายของผักมาก

อย่าปลูกต้นสูงไว้ริมขอบ ข้าวโพด พริกต้นใหญ่ หรือไม้เลื้อยบนค้างสูง รับแรงลมมากที่สุดเมื่ออยู่ริมขอบ ให้เก็บไว้ตรงกลางหรือด้านที่มีกำแพงบัง

อย่าทิ้งของเบาไว้บนพื้น ถาดเพาะกล้าเปล่า ถุงดินที่ใช้หมด ป้ายชื่อผัก หรือบัวรดน้ำพลาสติก ปลิวได้ง่ายกว่าที่คิด เก็บเข้าที่หรือถ่วงไว้ทุกครั้งหลังใช้

อย่าใช้แผ่นทึบกั้นลมแบบไม่มีที่ยึดแน่น แผ่นพลาสติกหรือป้ายที่นำมากั้นลมชั่วคราว รับแรงลมเหมือนใบเรือ หากหลุดจะกลายเป็นของปลิวขนาดใหญ่

อย่าละเลยประกาศเตือนพายุ ช่วงที่มีประกาศเตือนจากหน่วยงานทางการ ควรยกกระถางเล็กเข้าที่กำบัง วางกระถางที่สูงให้นอนลง และพับเก็บตาข่ายที่อาจถูกลมกระชาก

ลมที่ทำให้กระถางบนดาดฟ้าล้มไม่ได้มีแต่ด้านร้ายเสมอไป ลมแรงช่วงปลายฝนต้นหนาวคือลมเดียวกับที่เด็กๆ ในต่างจังหวัดรอคอย เพราะเป็นฤดูชักว่าวของเด็กบุรีรัมย์เมื่อลมว่าวมาเยือน แต่สำหรับคนทำสวนบนที่สูง ช่วงนั้นคือสัญญาณให้เช็กการยึดกระถางทุกจุดอีกรอบ

ดาดฟ้าแบบไหนเหมาะ แบบไหนไม่เหมาะ

ดาดฟ้าที่เหมาะคือดาดฟ้าที่มีกำแพงหรือราวกันตกสูงพอ มีมุมที่ลมอ่อนลง ขึ้นลงได้สะดวกเพื่อขนดินและน้ำ และมีจุดระบายน้ำที่ไม่อุดตัน ส่วนดาดฟ้าที่ไม่ควรเริ่มทำสวนคือดาดฟ้าที่ไม่มีราวกันตก มีรอยร้าวหรือรอยน้ำรั่วซึมลงห้องด้านล่างอยู่แล้ว หรือเป็นพื้นที่ส่วนกลางที่ยังไม่ได้รับอนุญาต ถ้าพื้นที่บนดาดฟ้าแคบจนต้องใช้ร่วมกับงานอื่น ลองดูแนวคิดการแบ่งพื้นที่ระหว่างราวตากผ้ากับกระถางผักซึ่งปรับใช้กับดาดฟ้าขนาดเล็กได้

ก่อนวางกระบะปลูกขนาดใหญ่หรือกระถางจำนวนมาก ควรปรึกษาวิศวกรหรือนิติบุคคลของอาคารเรื่องน้ำหนักที่พื้นรับได้และระบบกันซึม เพราะดินเปียกหนักกว่าที่ตาเห็นมาก และความเสียหายของโครงสร้างแก้ยากกว่าการย้ายกระถางหลายเท่า