HarvestQuick

เริ่มปลูกผักไม่กี่ชนิดจากเมนูที่ทำบ่อย ได้กินจริงไม่ทิ้งเปล่า

เริ่มปลูกผักไม่กี่ชนิดจากเมนูที่ทำบ่อย ได้กินจริงไม่ทิ้งเปล่า
ที่มา: Wikimedia Commons

สัปดาห์ที่แล้วคุณทำกับข้าวกินที่บ้านกี่มื้อ และในมื้อเหล่านั้นใช้ผักอะไรไปบ้าง คำถามนี้ฟังดูไม่เกี่ยวกับการปลูกผัก แต่ความจริงมันคือคำถามแรกที่ควรตอบก่อนเดินเข้าร้านขายเมล็ดพันธุ์ เพราะผักที่ปลูกแล้วคุ้มค่าที่สุด คือผักที่เราหยิบใช้จริงแทบทุกสัปดาห์ ไม่ใช่ผักที่ดูน่าปลูกบนซองเมล็ด

ตัวอย่างบ้านหนึ่งที่ปลูกเยอะแต่ใช้น้อย

ขอยกสถานการณ์สมมติให้เห็นภาพ บ้านหนึ่งเริ่มปลูกผักด้วยความตื่นเต้น ซื้อเมล็ดมาหลายซอง ทั้งผักสลัดหลายพันธุ์ กะหล่ำ ถั่ว แครอท มะเขือเทศ และสมุนไพรฝรั่งอีกหลายชนิด กระถางเต็มระเบียงภายในเดือนเดียว แต่พอผักเริ่มโต คนในบ้านกลับพบว่าตัวเองไม่ได้กินสลัดบ่อยอย่างที่คิด สมุนไพรฝรั่งก็แทบไม่มีเมนูไหนใช้ ผักหลายกระถางจึงแก่คาต้น ยืดเป็นช่อดอก แล้วถูกถอนทิ้ง

ขณะเดียวกัน สิ่งที่บ้านนี้ยังต้องซื้อจากตลาดทุกสัปดาห์กลับเป็นกะเพรา พริก ต้นหอม และผักบุ้ง ซึ่งเป็นผักที่ใช้ในกับข้าวประจำบ้านแทบทุกวัน และปลูกง่ายกว่าผักหลายอย่างที่ลงไว้เสียอีก

ถอดบทเรียนจากตัวอย่างนี้ได้สามข้อ

เริ่มจากรายการกับข้าว ไม่ใช่รายการเมล็ด

ลองจดเมนูที่บ้านทำบ่อยๆ ลงกระดาษ เช่น กะเพราหมู ไข่เจียว ต้มยำ แกงจืด ผัดผักบุ้ง แล้วเขียนผักที่อยู่ในแต่ละเมนูต่อท้าย ผักที่โผล่ซ้ำหลายเมนูคือผู้สมัครอันดับแรก ส่วนใหญ่จะเป็นผักและสมุนไพรเล็กๆ อย่างกะเพรา พริก ต้นหอม ผักชี ใบมะกรูด ตะไคร้ หรือข่า ซึ่งใช้ทีละนิดแต่ใช้บ่อย และซื้อมาทีละกำมักเหลือทิ้ง

จากนั้นคัดให้เหลือสักสามถึงห้าชนิดก่อน เลือกตัวที่ทั้งใช้บ่อยและปลูกง่ายในกระถาง การเริ่มด้วยจำนวนน้อยทำให้ดูแลทั่วถึง และเห็นผลเร็วพอที่จะมีกำลังใจปลูกต่อ เมื่อได้รายชื่อแล้ว ลองนำไปดูว่าแต่ละชนิดลงได้ดีช่วงไหนของปีจากปฏิทินการปลูกผักแยกตามฤดูของบ้านเรา จะได้ไม่เริ่มผิดฤดู

หลักเลือกน้อยแต่ได้ใช้จริงแบบนี้ใช้ได้กับอีกหลายเรื่องในบ้าน ไม่ต่างจากหลักซื้อเสื้อผ้าทีละไม่กี่ชิ้นแต่เน้นเนื้อผ้าและการตัดเย็บ ที่ช่วยให้ตู้ไม่รกด้วยของที่ไม่เคยหยิบ

เผื่อพื้นที่และแดดจริง ไม่ใช่พื้นที่ในจินตนาการ

ผักที่ใช้บ่อยบางชนิดอาจไม่เหมาะกับบ้านเรา เช่น อยากปลูกพริกแต่ระเบียงได้แดดแค่ช่วงเช้าสั้นๆ ผลที่ได้ก็จะน้อยจนไม่คุ้ม ให้ดูตามจริงว่ามุมที่วางกระถางได้แดดนานแค่ไหน มีที่วางกี่กระถาง และเรามีเวลารดน้ำวันละกี่ครั้ง แล้วตัดชนิดที่ไม่เข้ากับเงื่อนไขออก ผักที่เหลืออาจน้อยลงอีก แต่จะเป็นผักที่โตได้จริง

อีกเรื่องที่ควรคิดคือปริมาณ ผักบางชนิดใช้ไม่มาก ปลูกสองสามต้นก็พอ เช่น พริกหรือกะเพราที่เด็ดยอดได้เรื่อยๆ ส่วนผักที่ใช้ทีละมากอย่างผักบุ้งสำหรับผัด อาจต้องใช้กระถางหลายใบหรือปลูกเป็นรอบจึงจะพอสำหรับหนึ่งมื้อ

ค่อยเพิ่มทีละชนิดเมื่อชุดแรกลงตัว

เมื่อผักชุดแรกเริ่มให้กินได้สม่ำเสมอ และเราดูแลไหวโดยไม่รู้สึกเป็นภาระ ค่อยเพิ่มผักชนิดใหม่ทีละอย่าง อาจเป็นผักที่อยากลองทำเมนูใหม่ หรือผักที่ซื้อในตลาดแล้วมักไม่สด การเพิ่มทีละชนิดทำให้รู้ว่าผักตัวใหม่เข้ากับบ้านเราหรือไม่ โดยไม่ทำให้ผักเดิมถูกละเลย ไอเดียเมนูที่ใช้ผักจากกระถางได้ทันทีดูได้จากกับข้าวง่ายๆ ที่เด็ดผักจากหน้าบ้านลงกระทะได้เลย

ระหว่างนั้นควรจดไว้สั้นๆ ว่าผักแต่ละชนิดปลูกเมื่อไร ได้ใช้บ่อยแค่ไหน และมีปัญหาอะไร บันทึกเหล่านี้จะบอกเองว่าผักไหนควรปลูกต่อ ผักไหนควรเลิก รูปแบบการจดที่ไม่ยุ่งยากอยู่ในเรื่องสมุดจดบันทึกที่ช่วยให้ปลูกรอบใหม่ได้ดีขึ้น

แล้วถ้าเปิดตู้เย็นที่บ้านตอนนี้ ผักกำไหนที่คุณซื้อซ้ำบ่อยที่สุดในช่วงที่ผ่านมา