HarvestQuick

ไปเที่ยวหลายวัน เตรียมสวนผักก่อนออกจากบ้านให้ต้นรอดจนกลับ

ไปเที่ยวหลายวัน เตรียมสวนผักก่อนออกจากบ้านให้ต้นรอดจนกลับ
ที่มา: Wikimedia Commons

ตั๋วเดินทางจองเรียบร้อย ที่พักยืนยันแล้ว ลูกๆ นับวันรอออกเดินทาง แต่ตอนกำลังจัดกระเป๋า สายตาดันไปเห็นกระถางผักเรียงอยู่หน้าบ้าน แล้วคำถามก็ผุดขึ้นมาทันทีว่า ใครจะรดน้ำให้ระหว่างที่เราไม่อยู่ ไม่ว่าจะเป็นทริปสั้นๆ อย่างพาครอบครัวขึ้นรถไฟไปเที่ยวเมืองโคราช หรือการกลับบ้านต่างจังหวัดช่วงหยุดยาว ปัญหานี้แก้ได้ด้วยการเตรียมตัวล่วงหน้าเพียงวันหรือสองวัน

หลักคิดง่ายๆ คือ ผักในกระถางเสียน้ำจากสองทาง คือระเหยจากผิวดิน และคายออกทางใบ ยิ่งแดดแรง ลมแรง กระถางเล็ก น้ำก็ยิ่งหมดเร็ว สิ่งที่เราทำก่อนไปจึงล้วนเป็นการลดการเสียน้ำ และเพิ่มแหล่งน้ำสำรองให้ต้นค่อยๆ ใช้

ก่อนออกจากบ้าน

เริ่มจากเดินดูทุกกระถางแล้วแบ่งกลุ่มคร่าวๆ ตามตารางนี้

กลุ่มกระถางสิ่งที่ควรทำก่อนไป
ผักที่โตพอกินแล้ว หรือใกล้แก่เก็บให้หมดหรือเกือบหมด ดีกว่ากลับมาเจอผักแก่คาต้น
ผักใบเล็กในกระถางเล็กย้ายมารวมกันในที่ร่มรำไร วางใกล้กันเพื่อช่วยบังแดดและลมให้กัน
ต้นใหญ่ในกระถางหนักคลุมดินหนาขึ้น ทำน้ำหยดหรือผ้าดูดน้ำ ไม่ต้องย้าย
ต้นกล้าในถาดเพาะวางถาดในกะละมังที่มีน้ำตื้นๆ ใต้ร่มเงา หรือฝากคนดูแล

เก็บผักก่อนไป ผักที่ใกล้ได้ที่ให้เก็บมากินหรือแจกก่อนเดินทาง ต้นที่ถูกตัดยอดไปแล้วต้องการน้ำน้อยลงชั่วคราว และไม่ต้องห่วงว่าผักจะแก่เกินกินระหว่างที่เราไม่อยู่

ย้ายรวมไว้ในที่ร่ม จุดที่ได้แดดเช้าแต่บ่ายร่ม หรือใต้ชายคาที่ยังได้แสงสว่าง จะช่วยลดการคายน้ำได้มาก การวางกระถางชิดกันเป็นกลุ่มทำให้อากาศรอบๆ ชื้นขึ้นเล็กน้อย ต้นจึงเหี่ยวช้าลง

คลุมผิวดิน โรยฟาง ใบไม้แห้ง หรือเปลือกถั่วบางๆ บนผิวดินทุกกระถาง วัสดุคลุมช่วยบังแดดไม่ให้ส่องผิวดินโดยตรง น้ำจึงระเหยช้าลง

ทำน้ำสำรองแบบง่าย มีสองวิธีที่ใช้ของในบ้าน วิธีแรกคือขวดน้ำหยด เจาะรูเล็กๆ ที่ฝาขวดพลาสติก เติมน้ำ แล้วคว่ำปักลงดินข้างโคนต้น น้ำจะค่อยๆ ซึมออกมา ควรทดลองก่อนเดินทางสักวันว่าน้ำไหลเร็วหรือช้าเกินไปหรือไม่ วิธีที่สองคือผ้าดูดน้ำแบบไส้ตะเกียง ใช้เศษผ้าฝ้ายหรือเชือกผ้าตัดเป็นเส้น ปลายหนึ่งจุ่มในถังน้ำที่วางสูงกว่าหรือเสมอกระถาง อีกปลายฝังลงดินใกล้ราก ผ้าจะดึงน้ำไปให้ดินทีละน้อย

งดปุ๋ยก่อนไป ปุ๋ยกระตุ้นให้ต้นโตและใช้น้ำมากขึ้น ช่วงที่ไม่มีใครดูแลจึงควรให้ต้นโตช้าๆ ไว้ก่อน

รดน้ำให้ชุ่มคืนสุดท้าย รดจนน้ำไหลออกก้นกระถาง แล้วอย่าลืมเทน้ำในจานรองออก เพื่อไม่ให้รากแช่น้ำหลายวันและไม่เป็นแหล่งยุง

ส่วนบ้านที่ไปไหนบ่อยและอยากได้ทางออกถาวร ระบบท่อน้ำหยดกับตัวตั้งเวลาก็ช่วยได้ รายละเอียดอยู่ในการตั้งระบบน้ำให้สวนเล็กๆ ดูแลตัวเองได้

ระหว่างไม่อยู่

ถ้ามีเพื่อนบ้านหรือญาติที่ไว้ใจได้ การฝากดูแลช่วยได้มากที่สุด แต่ควรทำให้คนที่ช่วยรดน้ำทำงานง่ายที่สุด รวมกระถางไว้จุดเดียว เตรียมบัวรดน้ำหรือถังน้ำไว้ใกล้ๆ และเขียนโน้ตสั้นๆ ว่ากระถางไหนต้องการน้ำมาก กระถางไหนต้องการน้อย เช่น ผักบุ้งชอบดินชื้น ส่วนสมุนไพรบางชนิดไม่ชอบดินแฉะ และบอกชัดๆ ว่าผักที่โตพอกินแล้วเด็ดไปได้เลย คนช่วยจะได้สบายใจ

ถ้าบ้านมีถังเก็บน้ำฝนไว้ใช้รดผัก ให้ปิดฝาให้สนิทก่อนออกเดินทาง ถังที่เปิดทิ้งไว้หลายวันกลายเป็นที่วางไข่ของยุงได้ง่าย วิธีตั้งถังให้สะอาดดูได้ในเรื่องการรองน้ำฝนไว้รดผักโดยไม่ให้ยุงมาอาศัย

ระหว่างเดินทางอาจดูพยากรณ์อากาศของพื้นที่บ้านไว้ด้วย ถ้ามีพายุหรือฝนหนัก อาจขอให้คนช่วยยกกระถางเล็กเข้าที่กำบัง หรือถ้าร้อนจัดหลายวันติดกัน ก็ขอให้แวะรดน้ำเพิ่ม

วันกลับถึงบ้าน

อย่าเพิ่งรีบรดน้ำทุกกระถางทันทีที่วางกระเป๋า ให้เดินดูก่อนว่าแต่ละกระถางเป็นอย่างไร ใช้นิ้วจิ้มดินลงไปสักข้อนิ้ว ถ้าดินแห้งค่อยรด ถ้ายังชื้นอยู่ก็รอ เพราะต้นที่รอดมาได้ด้วยน้ำสำรองอาจไม่ต้องการน้ำเพิ่มทันที

ต้นที่เหี่ยวจากการขาดน้ำ ให้รดน้ำช้าๆ หลายรอบจนดินชุ่มทั่ว แล้ววางในที่ร่มรำไรสักวันสองวัน หลายต้นจะตั้งใบกลับขึ้นมาได้ ส่วนต้นที่ใบกรอบแห้งทั้งต้นและไม่ฟื้นหลังรดน้ำแล้ว อาจต้องตัดใจถอนออกแล้วปลูกใหม่ ตัดใบที่แห้งเสียหายทิ้ง จากนั้นค่อยๆ ย้ายกระถางกลับไปที่เดิม และเริ่มให้ปุ๋ยบางๆ อีกครั้งเมื่อเห็นยอดใหม่

คนที่ไม่ได้ไปเที่ยวบ่อย แต่มีเวลาดูแลสวนน้อยเพราะงานประจำ ก็ใช้หลักการเดียวกันได้ เช่น คลุมดินและเลือกจุดวางกระถางให้ต้นทนขึ้น ดูแนวทางจัดตารางเพิ่มได้จากวิธีดูแลแปลงผักของคนที่มีเวลาแค่เสาร์อาทิตย์

ถ้ารู้ว่าจะไม่อยู่บ้านบ่อย

ผักบางชนิดไม่เหมาะกับบ้านที่ต้องเดินทางเป็นประจำ ผักใบบางที่ต้องการน้ำทุกวันอย่างผักสลัด ผักชี หรือต้นกล้าอ่อนในถาดเพาะ จะเหี่ยวตายง่ายที่สุดเมื่อขาดน้ำเพียงไม่นาน ผักผลที่กำลังติดดอกออกผลอย่างแตงกวาก็ต้องการน้ำสม่ำเสมอ ถ้าขาดช่วงผลจะเสียรูปหรือขม ช่วงที่รู้ว่าจะเดินทางบ่อยจึงควรหันไปปลูกผักที่ทนแล้งกว่า เช่น ตะไคร้ กะเพรา หรือพริก แทนการเพิ่มผักใบอ่อน