สะระแหน่และมินต์ในกระถาง ปลูกให้แตกกอ ไม่ลามมั่ว และไม่เน่าโคน
30 สิงหาคม 2569

กิ่งสะระแหน่ที่เหลือจากกำที่ซื้อมาจากตลาด ถ้าเด็ดใบล่างออกแล้วแช่ก้านไว้ในแก้วน้ำริมหน้าต่าง ผ่านไปไม่กี่วันจะเห็นรากเส้นสีขาวงอกออกมาจากข้อ คนที่เคยลองจะรู้ว่าสมุนไพรกลุ่มนี้เริ่มต้นง่ายมาก ส่วนที่ยากกว่าคือการดูแลหลังจากนั้น เพราะมันโตเร็วจนลามเกินที่ตั้งใจ หรือกลับเน่าโคนเมื่อดินแฉะ
ปักชำจากกิ่งที่ซื้อมากิน
เลือกกิ่งที่ลำต้นยังเขียวสด ไม่ช้ำ ตัดให้ยาวพอมีข้ออยู่ใต้น้ำได้สองสามข้อ เด็ดใบส่วนที่จะจมน้ำออกให้หมดเพื่อไม่ให้เน่า วางแก้วในที่สว่างแต่ไม่โดนแดดจัด เปลี่ยนน้ำทุกวันหรือวันเว้นวัน
เมื่อรากยาวพอสมควรและแตกแขนงแล้ว ย้ายลงกระถางที่ใช้ดินร่วนผสมอินทรียวัตถุ รดน้ำให้ชุ่มแล้ววางในที่ร่มรำไรช่วงแรก ก่อนค่อยๆ ขยับออกไปรับแดดเช้า สะระแหน่และมินต์ชอบแดดอ่อนถึงแดดครึ่งวัน แดดบ่ายจัดทั้งวันมักทำให้ใบเล็กและเหี่ยวง่าย
คุมการลาม
ต้นกลุ่มนี้แตกไหลเลื้อยไปตามผิวดินและใต้ดิน ข้อไหนแตะดินก็ออกรากเป็นต้นใหม่ ถ้าปลูกลงแปลงรวม ไม่นานจะแทรกเข้าไปในกอผักอื่นจนแยกไม่ออก วิธีที่ง่ายที่สุดจึงเป็นการปลูกในกระถางแยกของตัวเอง
กระถางทรงกว้างและไม่ต้องลึกมากเหมาะกว่ากระถางทรงสูงแคบ เพราะรากกระจายตัวในแนวนอน ใครยังเลือกภาชนะไม่ถูก ลองดูเรื่องเลือกกระถางให้เหมาะกับผักแต่ละแบบ และระวังไม่วางกระถางบนดินโดยตรง เพราะไหลที่ห้อยออกจากขอบหรือรากที่ลอดรูก้นกระถางลงไปจะตั้งตัวในดินด้านล่างได้
ตัดให้แตกกอ
ยิ่งเด็ดยอดบ่อย กอยิ่งแน่น เมื่อกิ่งยาวพอสมควร ให้ตัดเหนือข้อใบ ข้อที่เหลือจะแตกกิ่งใหม่ออกมาสองข้าง ถ้าเห็นช่อดอกเริ่มโผล่ ให้ตัดทิ้ง เพราะเมื่อต้นออกดอก ใบมักเล็กลงและกลิ่นเปลี่ยน
ใบที่ตัดมาใช้ได้ทั้งในอาหารไทยอย่างลาบ ยำ และใช้แต่งเครื่องดื่ม ร้านเครื่องดื่มหลายแห่งใช้ใบมินต์สดวางบนแก้วเพื่อเพิ่มกลิ่น อย่างร้านเล็กๆ ที่เป็นจุดนั่งพักของคนเดินเที่ยวตัวเมืองกระบี่ริมแม่น้ำก็มีให้เห็น
ถาม-ตอบ
สะระแหน่ไทยกับมินต์ฝรั่งต่างกันไหม
ต่างกันเล็กน้อยในหน้าตาและกลิ่น สะระแหน่ที่ขายในตลาดบ้านเรามักใบกลมมน ขอบหยัก กลิ่นอ่อนกว่า ส่วนมินต์ฝรั่งหลายชนิดใบเรียวยาวกว่าและกลิ่นฉุนกว่า วิธีปลูกและดูแลคล้ายกัน ถ้าสนใจสมุนไพรใบหอมชนิดอื่นในครัวไทย ลองดูวิธีแยกกะเพรา โหระพา และแมงลักจากใบและกลิ่น
ทำไมโคนเน่าทั้งที่รดน้ำตามปกติ
มักเกิดจากดินชื้นแฉะต่อเนื่อง กระถางระบายน้ำไม่ดี หรือมีจานรองที่น้ำขังค้าง ต้นกลุ่มนี้ชอบดินชื้นแต่ไม่ชอบดินแฉะ ให้รดเมื่อผิวดินเริ่มหมาด เทน้ำในจานรองทิ้ง และตัดกิ่งที่เบียดกันแน่นตรงโคนออกบ้างให้ลมผ่าน
ปลูกรวมกับสมุนไพรฝรั่งตัวอื่นได้ไหม
ไม่ค่อยเหมาะ เพราะโรสแมรี่ ไทม์ หรือออริกาโน ชอบดินแห้งกว่ามาก ความต้องการน้ำจึงไปคนละทาง รายละเอียดอยู่ในเรื่องปลูกสมุนไพรฝรั่งให้รอดในอากาศร้อนชื้น
ด้วยเหตุผลเดียวกัน มินต์จึงไม่ควรอยู่ในกระบะเดียวกับผักอื่น ไหลและรากที่แผ่เร็วจะแย่งพื้นที่และน้ำจนผักข้างเคียงโตไม่ได้ และเมื่อถึงวันที่อยากรื้อออก ก็แทบดึงรากมินต์ออกจากดินได้ไม่หมด